O logo

 

Wojna polsko-bolszewicka przez współczesne pokolenie nie jest pamiętana w stopniu, na jaki zasługuje. W pamięć świata wryły się hekatomby dwóch wojen światowych przykrywając rangę i sławę polskiego zwycięstwa w 1920 roku. Logo „Instytucji Kultury Ossów 1920 – Wrota Bitwy Warszawskiej” jest znakiem powstającej marki tego fascynującego wydarzenia. Dla mnie jako jego autora wyzwaniem i zaszczytem było uczestniczenie w dziele przypomnienia tej znakomitej historii.

 

Logo „Ossów 1920” jest spójnym znakiem obrazowo-słownym, w którym słowo i obraz niosą ten sam przekaz. Jako całość ma ambicje i znamiona patriotycznego symbolu. Logo ma budowę i charakter emblematu, który w swojej klasycznej postaci składa się z obrazu, inskrypcji i subskrypcji (opisu-podpisu). W terminologii współczesnego brandingu jest to ikona (in. sygnet lub po prostu znak graficzny) oraz logotyp, jako graficzny zapis nazwy. Logo w swej pełnej postaci zawiera odpowiednik subskrypcji w postaci motta pozycjonującego, in. tzw. claim-u. Wszystkie te trzy elementy mają jednolitą barwę. Wymóg białego lub neutralnego, bardzo jasnego tła jest podyktowany prostotą odwzorowania białego płatu polskiej flagi.

 

Spośród setek podobnych znak wyróżnia się tym, że flaga ma kształt proporczyka, a biały płat wieńczy grot lancy ułańskiej. Osobną i wielce znaczącą cechą logo jest jego jednolita, karmazynowa barwa. Właśnie ten odcień miała w ujęciu historycznym nasza narodowa czerwień. Potwierdza to rozpoznanie muzealnych artefaktów i aktów prawnych. 1 sierpnia 1919 roku Sejm Ustawodawczy określił barwy odrodzonego państwa jako białą i czerwoną, zaś odcień czerwieni jako karmazynowy doprecyzowała broszura MSW wydana w roku 1921. Zmianę odcienia na cynobrowy zapisano w 1927 w aktach Konstytucji marcowej. Dzisiejszy regulowany aktualnymi przepisami opis barw jest oparty na przestrzennym modelu barw CIELUV. Wypada dodać, że jednolity kolor logo „Ossów 1920” nie ma ambicji do bycia zdefiniowanym aż tak precyzyjnie, a autorską intencją było jedynie nadanie mu osobliwego, „historycznego” odcienia.

 

Logotyp

 

Nazwa miejscowości, w której stoczono decydujący bój z komunistycznym agresorem, zespolona z datą 1920 symbolizuje całą kampanię wojenną i to, co wiąże się z „cudem nad Wisłą”. Nazwa „Ossów 1920 – Wrota Bitwy Warszawskiej” jest ujęta w charakterystyczny napis (inaczej logotyp) o zaplanowanej kompozycji i wyróżniających cechach typograficznych. Użyty krój pisma nadaje całemu znakowi charakter nowoczesnej marki i ma zadanie pozbawić go archaicznego, „muzealnego” charakteru. Przyjęta stylistyka ma pomóc pozycjonować historyczny temat jako zjawisko atrakcyjne dla dzisiejszego pokolenia i specyficznie aktualne. Dodam (będzie o tym mowa poniżej), że treść napisu (logotypu) może być wymienna nadając znakowi specyficzną funkcjonalność i znamiona historycznej narracji.

 

Liczba „20” – licznik daty Jubileuszu 2020

 

Czerwone pole obok daty „1920” wyobraża licznik dziesięciu dekad, jakie upłyną w 2020 roku licząc od daty Bitwy Warszawskiej. Pojawiająca się w polu licznika liczba „20” symbolizuje nadchodzący jubileusz jej 100-lecia. Wyobraźnia podpowiada, że cała „dwudziestka” pojawi się w całości właśnie w roku jubileuszu.

 

Siła ’20 – opowieść zawarta w znaku

 

Początek zwycięskiej walki Polaków nad komunizmem miał miejsce w Ossowie. Bitwa Warszawska wyzwoliła tak ogromny ładunek patriotycznej energii, że starczało jej aż nadto na wiele lat. Zwycięstwo dało siłę, którą próbuje obrazować znak bojowego biało-czerwonego proporca. Ten graficzny symbol doskonale wpisuje się w kontekst całego historycznego ciągu zmagań z komunizmem. Kluczowe daty tej walki są starannie dobrane, a kryterium ich wyboru to opinie historyków, przyjęta strategia i zamierzenie autora. Całość zamyka się klamrą 1920 – 1980.

 

Na potrzeby tej opowieści powstał cykl znaków: od Ossowa 1920, poprzez lata drugiej wojny światowej, lata PRL-u, aż do decydującego o upadku komunizmu zwycięstwa Solidarności w 1980 roku. Nadzwyczajna jest zbieżność dat: 14 sierpnia 1920 – 14 sierpnia 1980! Opowieść w tej linii czasu jest zamknięta. Historia zawarta w znaku staje się wyraźniejsza, kształcąca i bardziej przekonująca.

 

Postawienie znaku Ossowa nad słowem „17 Września 1939”, czy „Katyń 1940” mocno przekonuje, że były to akty zemsty Stalina na Polakach za przegraną Bitwę Warszawską, oraz że istnieje silny związek łączący te fakty historyczne.

 

Zaznaczmy, że rysunki tego cyklu znaków nie mają aspiracji bycia samoistnymi znakami tych wydarzeń, bo te wykształciły swoją własną ikonografię i tożsamość. Wyłącznym celem cyklu jest próba zilustrowania sekwencji zdarzeń zawartych pomiędzy bojem pod Ossowem a powstaniem Solidarności i wiążącego je patriotycznego motywu.

 

O tym, jak bogaty w treść może być znak graficzny świadczy świetne logo Muzeum Powstania Warszawskiego, w którym obok „kotwicy walczącej” występują trzy kwadraty – biały, czerwony i czarny. Według mojej interpretacji oznaczają one „my i nasi dwaj wrogowie”. Mogę dopatrzeć się także tego, że czerwony kwadrat „czeka po drugiej stronie Wisły”. Tak więc nawet cynizm i podłość można ująć w znaku.