fot. Wikicommons

 

Dokładnie 95 lat temu doszło do pierwszych walk pomiędzy formującym się jeszcze Wojskiem Polskim a oddziałami Frontu Zachodniego Armii Czerwonej. To wydarzenia przez wielu historyków jest uznawane za początek wojny polsko-bolszewickiej, która doprowadziła do ostatecznego odzyskania niepodległości i ustalenia granic II Rzeczypospolitej na Wschodzie.

Od dziś na naszym facebooku będziecie mogli śledzić dzień w dzień wydarzenia wojny polsko-bolszewickiej. Informacje będą publikowane przez prawie dwa lata, aż do zakończenia wojny. Ważniejsze wydarzenia będziemy odnotowywać również na naszej stronie w dziale „aktualności”. Przy tworzeniu artykułów korzystamy m.in. z publikacji WCEO „Wojna polsko-sowiecka. Komunikaty wojenne Sztabu Generalnego, dokumenty, fotografie”, J. Osica, A. Sowa „Bitwa Warszawska. Rok niezwykły, rok zwyczajny”, Ośrodek Karta „1920 Wojna o Polskę” i wielu innych.

 

Książki na temat Bitwy Warszawskiej, gadżety związane z Ossowem i historią 1920 roku, patriotyczne koszulki – wszystko to można już kupić w sklepiku Samorządowej Instytucji Kultury „Park Kulturowy Ossów – Wrota Bitwy Warszawskiej 1920 roku”, lub za pośrednictwem strony www.ossow1920.pl.

 

Pełną ofertę sklepu można zobaczyć w zakładce sklep. Obecnie dostępne są tam m.in. pendrivy w kształcie naboju do karabinu, kompaktowe płaszcze przeciwdeszczowe, trzy rodzaje koszulek w różnych rozmiarach oraz trudnodostępne w księgarniach publikacje na temat Bitwy Warszawskiej.

 

Jak dokonać zakupu? Wybrane przedmioty można odebrać bezpośrednio w biurze instytucji płacąc na miejscu (tylko gotówka), lub zamówić wysyłkowo po wcześniejszej rezerwacji drogą mailową ( Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript. ) i przedpłacie na nasze konto.

 

W księgarni Instytucji można znaleźć następujące tytuły: „Bitwa Warszawska 1920 roku”, „Koń na wzgórzu”, „Ostatnia kampania konna”, „Szlakiem zwycięstwa”, „Cud Wisły”, „Osiemnasta Decydująca Bitwa w Dziejach Świata”, „Bitwa u wrót Warszawy”, „Bohater spod Ossowa”, „Wspomnienia ochotnika 1920”. Książki dostępne w naszej ofercie są najtańsze na rynku.

 

Dnia 28 listopada została powołana do życia rozkazem naczelnika państwa Józefa Piłsudzkiego ,,Marynarka Polska”. Bazą dla nowego rodzaju wojska stał się port w Modlinie.

 

Marynarze polscy rekrutowali się głównie z żołnierzy służących w marynarkach wojennych byłych państw zaborczych. Proporcjonalnie najwięcej było marynarzy floty Rosyjskiej potem floty Austro-Węgierskiej najmniej - z Niemiec. Akcje zabezpieczania sprzęt dla przyszłej marynarki wojennej zainicjował rozkaz generała Rozwadowskiego. Na bazie sprzętu pływającego przejętego po zaborcach w porcie wojennym w Modlinie w grudniu 1918 roku zaczęła się tworzyć Flotylla Wiślana. A wiosną 1919 roku wydzielono z niej pewną ilość ludzi i sprzętu aby rozpocząć tworzenie Flotylli Pińskiej. W marcu 1919 roku Flotylla Wiślana liczyła pięć jednostek. Pierwszym uzbrojonym statkiem była „Wisła”. Po rozpoczęciu wojny polsko-bolszewickiej zaczęła się rozbudowa marynarki. Szybko zaczęły się pojawiać nowe jednostki, które większości stanowiły uzbrojone motorówki opancerzane, uzbrojone holowniki i inne statki cywilne. 

 

17 stycznia 1920 roku statek uzbrojony „Wisła” wspólnie z idącym brzegiem 1 batalionem morskim rozpoczął zajmowanie portów w Toruniu, Fordonie, Grudziądzu i Tczewie. W maju 1920 roku atak armii konnej Budionnego spowodował całkowite zniszczenie Flotylli Pińskiej a ocalałych marynarzy przerzucono do Flotylli Wiślanej, która liczyła wtedy 21 statków i kilkadziesiąt motorówek. Były to m.in. statek sztabowy „Warneńczyk”, statek szpital „Łokietek”, statki uzbrojone „Wawel”, „Jagiełło”, „Wisła”, „Warta”, „Bug”, „Różycki”, „Bartosz Głowacki”, „Bałtyk”, „Minister”, „Sobieski”, „Stefan Batory”, „Emila Plater”, „Andrzej Zamojski”, „Wyspiański”, „Kraszewski”, „Moniuszko”, „Kopernik”, holownik „Neptun” i kuter parowy „Kiliński”.

 

Podstawowymi zadaniami flotylli było patrolowanie Wisły, eskortowanie barek przewożących zaopatrzenie dla wojska i działania uniemożliwiające wykonanie przez bolszewików desantu na drugą stronę Wisły. Pierwsze starcie następuje 14 sierpnia w okolicy Nieszawy gdzie uzbrojone statki Neptun i Moniuszko podczas eskortowania 2 barek wiozących zaopatrzenie do Warszawy zauważają oddział kozaków, do którego otwierają ogień. Podczas wymiany ognia tonie Moniuszko lecz jego załoga po dostani się na brzeg w pław prowadzi walkę dalej aż do śmierci dowódcy statku ppor. mar. Jerzego Pieszkańskiego. Dopiero wtedy Polacy wycofują się a barki wpadają w ręce bolszewików. Tego samego dnia dowództwo floty wysyła statek „Sobieski” w górę „Wisły” zaś statki „Minister”, „Wawel” i „Batory” skierowano do Płocka. Statek „Sobieski” po dotarciu do Góry Kalwarii natknął się na odziały armii czerwonej które usiłowały przeprawić się przez rzekę, a następnie odparła przeciwnika. „Sobieskiemu” udało się także odpędzić jeden niewielki oddział jaki przebił się do Wisły na wysokości Wilanowa. 16 sierpnia statki „Wawel”, „Batory” i trzy motorówki stoczyły zwycięski bój z kozakami o miasto Dobrzyń nad Wisłą. Polskie jednostki prowadziły tak skuteczny ostrzał że Rosjanie mimo początkowo opanowania miasta, zostali zmuszeni do oddania go ponownie Polakom. Gwałtowny atak bolszewików na Włocławek 16 sierpnia prawie zakończył się zdobyciem mostu i miasta przez Rosjan w ostatniej chwili garstka obrońców którą wsparła uzbrojona motorówka powstrzymała atak. Następnego dnia obrońcy podpalili go aby uniemożliwić przeprawę.

 

Ale najważniejszym epizodem w działaniach floty wiślanej była obrona Płocka. 18 sierpnia Płock został zaatakowany, wywiązały się bardzo ciężkie walki uliczne. Kiedy Rosjanie zaatakowali w kierunku mostu na ich drodze stanął mały odział żandarmerii w sile 80 ludzi wsparty 300 ochotnikami Straży Obywatelskiej. Siły te nie dały by rady powstrzymać naporu nieprzyjaciela ale postanowiły bronić mostu. Kiedy Rosjanie prawie złamali obrońców i już dosłownie metry dzieliły ich od wdarcia się na most przybyły z odsieczą statki floty wiślanej. Były to „Minister”, „Stefan Batory”, „Wawel” i kilka motorówek. Marynarze od razu uderzyli na przeciwnika i rozpętała się walka z nową siła. Załoga uszkodzonego „Batorego” wyrzuciła swój statek na brzeg i dalej prowadziła ostrzał ze swego pokładu. Jedna z motorówek z „Ministrem” skutecznym ostrzałem ze swych karabinów maszynowych i armat nie dopuściła Rosjan do opuszczenia wąwozu Winiary. Walki w obronie Płocka zostały docenione miasto zostało odznaczone krzyżem walecznych tak jak i 64 obrońców miasta oprócz tego wręczono 15 krzyży Virtuti Militari w śród nich znaleźli się i marynarze byli nimi; ppor. mar. Stefan Kwiatkowski (dowódca ORP. Stefan Batory), mar Bronisław Michnowicz (ORP. Stefan Batory), ppor. mar. Henryk Sułkowski (dowódca ORP. Wawel) i mar. Franciszek Musiał z motorówki. Flotylla Wiślana istniała do roku 1926 kiedy to została rozwiązana a jej jednostki i marynarze zostali wcieleni do Flotylli Pińskiej.

Samorządowa Instytucja Kultury "Park Kulturowy Ossów - Wrota Bitwy Warszawskiej 1920 roku" również włączyła się w XXII finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy organizowanym w Duczkach, pod honorowym patronatem burmistrza Wołomina.

Na licytację zorganizowaną podczas finału w Duczkach przekazaliśmy m.in. pendrivy z logiem Instytucji, zaprojektowane specjalnie dla Ossowa koszulki, książki związane z Bitwą Warszawską. Gadżety były dodatkiem do licytacji, na których zostały wystawione m.in. pióro i krawat burmistrza Wołomina, kurs prawa jazdy, dzień w radiu FaMa i wiele innych. Było nam bardzo miło mogąc wesprzeć XXII finał WOŚP.

fot. aukcja internetowa

 

W Bitwie Warszawskiej walczyli żołnierze wielu różnych formacji. W obronie stolicy brały udział również formacje, których szlak bojowy daleko wykraczał poza rok 1920. Taką formacją był Nowogródzki Pułk Strzelców (przemianowany później na 80 Pułk Piechoty), który w dniach 14 i 15 sierpnia brał udział w krwawej obronie Radzymina, a w kampanii wrześniowej bronił Warszawy.

 

Nowogródzki Pułk Strzelców został sformowany 11 lipca 1919 roku w Lidzie przez stworzenie I batalionu na bazie batalionu uzupełnień z 1 Dywizji Litewsko Białoruskiej. Następnie w kwietniu 1920 roku powstał II batalion (z batalionu marszowego), a w czerwcu III batalion (z batalionu zapasowego 17 pułku piechoty). Chrzest bojowy pułk przeszedł podczas walk pod Filipowiczami. Zimę 1919-1920 pułk spędza na froncie. Od maja prowadzi walki odwrotowe pod Chorodźcem i Berezyną. 20 czerwca udaje się im powstrzymać atak dużych sił bolszewickich nad rzeką Czernic. Niedługo później zostaje rozbity podczas dalszych walk III batalion pułku.

 

I i II batalion kontynuuje walki odwrotowe i dociera do Radzymina gdzie w dniach 14-15 sierpnia prowadzi krwawe walki w obronie dojścia do Warszawy zakończone sukcesem. Po zwycięstwie pod Radzyminem pułk bierze udział w pościgu za pobitym przeciwnikiem, a także, między 20-26 września w bitwie nad Niemnem, gdzie zdobywa przedmieścia Grodna.

 

W październiku pułk znalazł się w składzie dowodzonych przez generała Lucjana Żeligowskiego zbuntowanych wojsk, które opanowały Wilno. Pułk znajdował się wtedy w składzie 2 Brygady Piechoty 1 Dywizji Piechoty Litewsko Białoruskiej Wojsk Litwy Środkowej. Wiosną 1921 roku pułk otrzymał już oficjalnie nazwę 80 Pułk Piechoty, a jego siedzibą stały się koszary w Słonimiu (stąd pojawia się niekiedy nazwa strzelców Słonimskich). 15 lipca 1923 roku generał Stanisław Szeptycki wręczył pułkowi sztandar ofiarowany przez społeczeństwo Nowogródzkie.

 

W roku 1921 została zatwierdzona także odznaka pułkowa w kształcie czerwonego krzyża maltańskiego wewnątrz którego umieszczono na czerwonym tle srebrnego orzełka. Pułk cały okres międzywojenny spędził w Słonimiu gdzie wspólnie z 79 i 78 pułkiem piechoty tworzył 20 dywizje piechoty.

 

 

 

W dniu 22-23 marca 1939 roku 20 dywizja, w tym 80 Pułk Piechoty, w trybie alarmowym została zmobilizowana i skierowana w rejon miasta Mławy, wchodząc w skład powstałej wtedy Armii Modlin. Po rozpoczęciu wojny od 1 do 3 września żołnierze powstrzymywali ataki 3 armii niemieckiej. 4 września dywizja wraz 80 pułkiem rozpoczęła odwrót w kierunku Modlina. Pod Dębe 20 dywizja ponosi dość duże straty i kieruje swój odwrót na Białobrzegi i Nieporęt, gdzie pułki dywizji bronią przepraw przez Bugonarew. 13 września pułk cofa się w kierunku Warszawy gdzie zajmuje pozycje obronne na Zaciszu przy ulic Radzymińskiej. Tu 14 września rozpoczyna się pełna poświęcenia obrona Warszawy. Żołnierze 80 pułku po 19 latach ponownie stają na tym samym kierunku obrony stolicy co w roku 1920, przesunięci zaledwie o 10-15 km od poprzedniego miejsca ich chwały. Pułk utrzymuje swoje stanowiska do 27 września kiedy to na rozkaz generała Juliusza Rómmla cały garnizon, który bronił stolicy składa broń.

 

Stanisław Ślesicki był dowódcą III plutonu, 8 kompanii, 80 Pułku Piechoty Strzelców Nowogródzkich. Jest ostatnim żyjącym żołnierzem, który brał udział w Bitwie pod Mławą.

fot. Adam Klimczak/Wikipedia


Kontakt

nr tel/fax

(0-22) 209-50-78

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.

 

Przejdź do kontaktu

Login Form